Bijzondere oorzaken
Recente ontwikkelingen laten zien dat moedwillig handelen en cyberincidenten steeds vaker een rol spelen bij crises. Dit kan gaan om acties van individuen, groepen of staten die bewust schade veroorzaken of systemen verstoren. Hoewel deze oorzaken achter veel soorten incidenten kunnen zitten, worden ze niet als aparte crisistypen genoemd, omdat de gevolgen vaak hetzelfde zijn, ongeacht de aanleiding.
Wat deze oorzaken bijzonder maakt, is hun maatschappelijke impact. Terroristische aanslagen, oorlogen en digitale aanvallen veroorzaken niet alleen fysieke schade, maar ook veel angst en onrust. Cyberincidenten richten zich bovendien op het beschermen van data en netwerken, wat cruciaal is in onze digitale samenleving. Daarom bereiden overheden zich extra voor via alarmeringssystemen en speciale protocollen. In de volgende blokken lees je meer over moedwillig handelen en cyberincidenten in onze regio.
Moedwillig handelen
Moedwillig handelen omvat alle opzettelijke acties door mensen die gericht zijn op het veroorzaken van ernstige schade of ontwrichting. Hieronder vallen terrorisme en oorlogsdaad. Terrorisme wordt gekenmerkt door het gebruik van geweld of dreiging daarvan, met als doel de samenleving angst aan te jagen, politieke besluitvorming te beïnvloeden of maatschappelijke veranderingen af te dwingen. In Nederland valt de bestrijding van terrorisme onder verantwoordelijkheid van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Sectoren die economisch vitaal zijn of aantrekkelijk als doelwit worden via een alerteringssysteem continu geïnformeerd over dreigingsniveaus en passen maatregelen toe op basis van actuele risico’s.
In Oost-Nederland is een speciale handreiking opgesteld, waarin operationele organisaties duidelijk omschreven krijgen hoe te handelen bij een aanslag. Dit protocol werkt met zones rondom een incident die elk een eigen aanpak vereisen. Door de geopolitieke situatie, waaronder spanningen met Rusland, blijft Nederland en daarmee ook Twente een potentieel doelwit voor verstoringen, onder meer via cyberaanvallen, spionage en sabotage. De impact van daadwerkelijke ontwrichtingen kan groot zijn, met langdurige gevolgen voor de veiligheid en het functioneren van de samenleving.
Cyberincidenten
Cyberincidenten betreffen verstoringen of aanvallen op digitale systemen die essentieel zijn voor het functioneren van onze maatschappij. Deze incidenten kunnen veroorzaakt worden door kwaadwillende actoren, zoals staten, criminelen of hackers, maar ook door technische storingen. Vaak leiden cyberaanvallen tot verlies van data, diefstal van informatie of uitval van vitale infrastructuren zoals elektriciteit, drinkwater, telecom en gezondheidszorgsystemen.
De kwetsbaarheid van deze systemen neemt toe door de groeiende digitalisering en de afhankelijkheid van internet en ICT. Cybersecurity omvat alle maatregelen om deze risico’s te beperken en schade te herstellen. Omdat cyberincidenten soms lastig vooraf kunnen worden voorspeld en snel grote gevolgen kunnen hebben, zijn overheden en vitale sectoren voortdurend alert. De veiligheidsregio komt vooral in beeld wanneer de fysieke of maatschappelijke impact van een cyberincident groot is. Daarbij wordt nauw samengewerkt met burgemeesters en andere instanties om adequaat te kunnen reageren en de samenleving te beschermen.