Paniek in menigte
De aanleidingen voor paniek in menigten kunnen divers zijn. Mogelijkheden kunnen evenement gerelateerd zijn zoals overcrowding (een te hoge publieksdichtheid), brand c.q. ontploffing of een grootschalige ordeverstoring. Maar ook het aantreffen van een verdacht pakketje of een persoon die paniek veroorzaakt, al dan niet moedwillig (denk aan de damschreeuwer tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam op 4 mei 2010) kunnen aanleiding zijn voor paniek in een menigte. Twente kent zowel veel (grootschalige) evenementen waar grote groepen personen bij elkaar komen, als drukbezochte plekken zoals de zaterdagmarkt in Enschede, of een zomerse dag op het Hulsbeek in Oldenzaal. In een tijd waarin er sprake is van verschillende type dreigingen, zoals terroristische, militaire en hybride dreigingen zoals langdurige uitval van nutsvoorzieningen, zijn mensen alerter, maar ook meer gespannen. Dit kan de kans verhogen op een incident die mogelijk paniek in een menigte als gevolg heeft.
De te verwachten gevolgen van paniek in een menigte zijn zeer divers en (vrijwel) onafhankelijk van de oorzaak.
Mogelijke oorzaken
- Plotselinge weersomslag: Vooral tijdens de zomerperiode kan het weer plotseling omslaan of plaatselijk veel sterkere effecten hebben dan verwacht op basis van de weersvoorspelling.
- Grootschalige ordeverstoring: Hoge concentraties van mensen kunnen, al dan niet geregisseerd, leiden tot gewelddadige uitbarstingen.
- Ontploffing en brand: Een hoge concentratie voertuigen, apparatuur, brandbare materialen (tentdoek, gasflessen, generatoren, etc.) en mensen kan leiden tot brand met grote effecten.
- Overcrowding: Hoge concentraties van mensen in een beperkte ruimte kan leiden tot overcrowding.
- Aantreffen verdacht pakketje: het aantreffen van een verdacht pakketje (al dan niet risicovol) kan leiden tot paniek in de menigte.
Verbondenheid
Paniek in menigte kan zowel de aanleiding als het gevolg zijn van andere scenario’s.
Impact en waarschijnlijkheid
De mate van het ontstaan van (grote) paniek is niet in te schatten. De aan- en afvoerwegen zullen mogelijk geblokkeerd zijn door publiek dat de omgeving wil verlaten. Vertraagde aan- en afvoer kan tot gevolg hebben dat hulpverlening aan slachtoffers beperkt wordt. Gepubliceerde beelden van de ontstane paniek kunnen leiden tot oplopende druk op de hulpverleningsorganisaties. Verder spelen oorzaak (moedwillig of niet), hoeveelheid getroffen mensen en locatie een rol.
Voorbeelden
- De Dam schreeuwer tijdens de herdenking op 4 mei 2010.
- In 2010 vond in Duisburg (Duitsland) tijdens de Love Parade een ernstige verdrukking plaats als gevolg van blinde paniek. Hierbij vielen 21 doden en 509 gewonden.