Incident nabij kerncentrale
Twente heeft te maken met de nabije kerncentrale Emsland in Lingen (Duitsland) en twee nucleaire installaties van het type B, te weten de vestigingen van Urenco Nederland B.V. te Almelo en Urenco Deutschland GmbH te Gronau (Duitsland). In 2023 is Duitsland gestart met de ontmanteling van de kerncentrale in Emsland. Door het aanwezige nucleaire materiaal zijn de risico’s de komende jaren echter nog niet verdwenen. Vanwege de Urenco vestigingen is er transport van radioactieve stoffen over de weg en over het spoor. Dit gaat met name via de spoorlijn Deventer - Almelo - Duitsland en over de snelweg A1. De wet- en regelgeving schrijft maatregelen voor om de werkzaamheden en transporten zo veilig mogelijk uit te voeren. Doorgaans is de wet- en regelgeving voor radioactieve stoffen strenger dan voor andere gevaarlijke stoffen. Ook het toezicht vanuit de overheid is strikter. Bovendien is het operationeel optreden van de hulpdiensten voorbereid in (onder andere) rampbestrijdingsplannen.
In Ahaus (Duitsland) wordt kernafval opgeslagen. Dit betreft de opslag van hoogradioactief afval, maar ook middel en zwak radioactief afval. Er is geen toename van de opslag van hoogradioactief afval, waardoor de risico's niet stijgen. De straling van middel en zwak radioactief afval, die bij een mogelijk incident vrijkomt, is veel kleiner dan bij hoogradioactief afval. Voor de opslag geldt wet- en regelgeving. De vergunning voor de opslag in Ahaus loopt tot 2036. De opslag van radioactief afval is zodanig ingericht dat het vrijkomen van radioactieve straling nagenoeg niet mogelijk is. Het is niet aannemelijk dat het effect van een mogelijk incident reikt tot aan de Nederlandse grens. Wel zoekt Duitsland naar nog meer opslagmogelijkheden van radioactief afval in het grensgebied. Deze ontwikkeling kan invloed hebben op de Twentse situatie en eventuele risico’s met zich meebrengen voor het grensgebied.
Impact en waarschijnlijkheid
De impact van een incident met radioactief materiaal is afhankelijk van de aard van de stof. Bij een kerncentrale is dit (grootschalige) besmetting met radioactief materiaal. Bij de nucleaire installaties van het type B en gerelateerde transporten zijn dit voornamelijk lokale giftige effecten. Door wet- en regelgeving en streng toezicht door de overheid wordt de waarschijnlijkheid van een incident laag gehouden.
Verbondenheid
Incidenten rondom een kerncentrale zorgen snel voor maatschappelijke onrust en bestuurlijke vragen. Ook als er weinig sprake is van effecten op de fysieke veiligheid.
Voorbeeld
In 2011 vond er een ernstige kernramp plaats in Fukushima (Japan). Na een zware aardbeving en tsunami viel de stroomvoorziening van de kerncentrale uit, waardoor de koeling van de reactoren stopte. Daardoor oververhitte de brandstof, ontstonden waterstofexplosies en kwam radioactief materiaal vrij. Rond de centrale is nog steeds een verboden zone van zo’n 300 km² waar bewoners niet permanent mogen terugkeren vanwege radioactieve besmetting. Het was de ernstigste kernramp sinds Tsjernobyl (1986).