Extreem weer
Door klimaatverandering hebben we vaker te maken met extreem weer. Er zijn verschillende vormen van extreem weer.
Soorten extreem weer
- Wateroverlast kan voor Twente problematisch zijn, vooral bij de kortdurende hevige buien in stedelijk gebied. De vitale en kwetsbare infrastructuur ondervindt hier hinder van. Ook kan dit een grote impact op de hulpdiensten hebben. Doordat wegen minder begaanbaar worden, komt de bereikbaarheid van hulpdiensten in het gedrang. Ook kan de elektriciteit uitvallen. Op deze manier kan de schade flink oplopen. De langdurige buien treffen vooral de landelijke gebieden. Hier zal het gevolg bijvoorbeeld een mislukte oogst kunnen zijn door natte gronden.
- Een flinke storm kan veel overlast veroorzaken door bijvoorbeeld omgewaaide bomen en rondvliegende objecten. Vaak gaat een storm gepaard met hevige regenval.
- Het risico op overstroming is in Twente klein. Het gaat over een relatief klein risicogebied en met beperkte waterdieptes. In dat risicogebied ligt voornamelijk landelijk gebied. Dit heeft minder effect dan wanneer er een dichtbevolkt gebied naast de rivier zou liggen.
- Lange periodes van droogte zijn de afgelopen jaren vaak voorgekomen en nemen in de toekomst alleen maar toe. Het duurt een lange tijd voordat het grondwaterpeil weer op peil is. Door een dalende grondwaterstand, daalt de bodem op steeds meer plekken. Ook neemt de kans op natuurbranden toe. Hierbij komt dat bluswatervoorzieningen in de vorm van open water minder beschikbaar zijn door droogvallende beken en waterbronnen. Droogte vormt ook steeds meer een schadepost voor de landbouw. Schade voor natuur valt lastig in euro’s uit te drukken, maar de ecologische schade was behoorlijk de afgelopen jaren. Ook is er schade door extra waterwinning door drinkwaterbedrijven. Daarnaast heeft droogte geleid tot verminderde scheepvaart over het Twentekanaal en kan de bodem in delen van Twente instabieler worden door uitgedroogde grondlagen.
- Extreme hitte heeft vooral invloed op de gezondheid van mens en dier. De toename van de temperatuur zal geleidelijk verlopen over meerdere jaren. De winters worden warmer en we krijgen in de zomer met hogere temperaturen te maken. Juist in de zomer is de impact van hitte op gezondheid het grootst. Dit zie je aan het toenemende aantal sterfgevallen en zieken.
Impact en waarschijnlijkheid
Extreme neerslag kan zowel directe als indirecte gevolgen hebben. De directe gevolgen zijn bijvoorbeeld het onderlopen van wegen en tunnels en vollopen van kelders, wat snel volgt op de periode wanneer de neerslag valt. Indirecte gevolgen ontstaan wanneer een periode van langdurige neerslag in de regio en/of in Duitsland voor een hoge waterstand zorgt, waardoor de rivieren enkele dagen later buiten hun oevers kunnen treden. De mate van de ernst van de gevolgen is onder andere afhankelijk van het gebied waar de overlast zich voordoet, namelijk het verstedelijkte of buitengebied. Een hevige storm kent hoofdzakelijk directe gevolgen, zoals gewonden en schade door rondvliegende takken of objecten. Door neerslag (sneeuw en/of ijzel) is er een toename van gladheid en slecht zicht, waardoor er een toename is van het aantal (blikschade) ongevallen.
In het geval van een droogteperiode neemt de ernst van problemen pas in de loop van de tijd toe. Door hitte kan infrastructuur vervormen (bruggen, spoor, asfalt). Risicogroepen zoals ouderen, zieken en jonge kinderen hebben moeite om verkoeling te zoeken en krijgen gezondheidsklachten. Met name in stedelijke gebieden blijft de warmte hangen in gebouwen. De temperatuur van oppervlaktewater neemt afhankelijk van waterdiepte, etc. toe tot orde grootte 26 graden Celsius. Door droogte daalt het waterpeil en wordt het droog in de natuur en landbouw. De kans op natuurbranden neemt toe. Bedrijven die afhankelijk zijn van koelwater komen in de problemen, waaronder elektriciteitscentrales.
Verbondenheid
Extreme hitte kan impact hebben op het stroomnetwerk. Hogere temperaturen zorgen voor een grotere vraag naar elektriciteit, bijvoorbeeld door airconditioning en koeling, terwijl de transportcapaciteit juist afneemt. Dit kan leiden tot overbelasting van het netwerk en in sommige gevallen tot spanningsdalingen of uitval.
Wateroverlast kan zorgen voor keteneffecten, bijvoorbeeld lokaal en tijdelijk uitvallen van de elektriciteitsvoorziening (een middenspanningstation kan onderlopen en uitvallen) en het GSM netwerk kan lokaal en tijdelijk onderlopen, uitvallen of overbelast raken. Doordat wegen blank komen te staan, kunnen bepaalde gebieden niet meer toegankelijk zijn of slecht bereikbaar. Waardoor personen die niet zelfredzaam zijn of afhankelijk zijn van medische hulp, niet meer geholpen kunnen worden. In een enkel geval kan rioolwater naar boven komen in huizen. Putdeksels kunnen opdrijven, waardoor gaten in de weg ontstaan die niet zichtbaar zijn, dit kan leiden tot kleinschalige ongevallen. In musea en archieven kan waardevol en/of uniek materiaal beschadigd raken en verloren gaan. Regelmatig leidt winters weer tot verkeersongevallen op de (snel)weg.
Voorbeelden
- In 2024 had een kortdurende, zeer hevige bui tot gevolg dat meerdere huizen in de wijk Pathmos in Enschede onderliepen en voor meerdere jaren onbewoonbaar werden verklaard.
- In 2018 hadden we te maken met een langdurige periode van droogte. Ook in de jaren daarna is vaak sprake geweest van droogte.